लेख

तोरी लाउरेसँग मरुभूमि संवाद

निराजन बतास

हुइपा भएर भागिहिड्दैथ्यो ।ु उनीहरुले गफको केही बेर पछि शोषित नेपालीको उदेकलाग्दो कथा सुनाउँछन् । ुस्याङजाको क्षेत्री हो ।ु पहिलो भन्छ-ुदिनमा मालिक्निी र दुई छोरीसँग उनीहरुको मनपुग्दो सुत्नुपर्ने उसको बाध्यता थिएछ ।ु पुरुषहरु पनि श्रमबजारका नाउँमा यौन शोषणमा परिरहेका हुन्छन् त्यो धेरैलाई नलाग्ला तर दोस्रो फेरि वास्तविकता कहन्छ-ुउनीहरुको धित नमरे जागिरबाट निकालिदिने धम्की दिन्थे मालिक प्रायशः बाहिर हुन्थे र उसलाई काम गर्दैन भनेर कमॆन्ट गरिरहन्थे ।ु कहानी म सुनिरहेछु-ुतीनोडीलाई जतिबेला चाह्यो उतिबेला ऊ एक्लैले धित मारिदिनुपर्ने उनीहरुको मन लाग्यो कि कसै न कसैले मिसकल गरिरहन्थे ।ु उनीहरुले वीर जवानको मरुभूमि कथा सुनाएका थिए-ुबिचरा ! भागेर हाम्रोमा आइपुगेथ्यो ।ुुक्या भन्नु र जिन्दगी त्यो भित्तो झैं छ है सर !ु गिटी झिक्दा झिक्दा पेरुङ्गोझै भइसकेको चोभारको चारकुने पहरो देखाएर डिक बहादुर तामाङ्ग थक्थकिन्छन्-ुन जोवन न जवानी सब मरुभूमि ।ु डिलमूनि बाटो भएको बागमतीको गनाउने हावा खोल्सो छोडेर पाखामा ह्वास्स बढारिन्छ । छेवैका अर्का जखमलेको ध्याउन्न सन्दर्भमा जोडिएको छैन-ुहाऊ सर् बदाम खाउँ बदाम । यस्ता कुरा न भनेर सकिन्छ न सुनेर ।ुदुवै हँसिला र बोलाइला लाग्छन् । गएको शनिबार मात्र रुखो डाँडामा भेटिएका यी एकजोर मनुवा निकै बेरसम्म मरुभूमि विचरणको सुत्रधार भइदिन्छन् । ुउम्लिन्छ सर उम्लिन्छ ।ु सुकेको पात उडेको देख्न नपाइने मरुभूमिमा पापड बेलेर आइपुगेका यी दुई आफ्नो कुरा अघिल्तिर धकेल्न एक अर्कालाई घचेटिरहेका छन्-ुधेरै लुगा धेरै जाडो थोरै लुगा थोरै जाडो फतक्क पाकिन्छ नि !ु अर्कोले बल्ल कुरा समाउँछ-ुआत्था भन्न पाए पो !ुसंयुक्त अरब इमिरेट्समा कामदारको जागिर खाएर फर्केका काभ्रेका डिकबहादर तामाङ्ग र सिन्धुलीका रमेश बोहोरा एक अपराह्न्न दुर भूगोल चियाउने झ्यालको किस्सा बनिदिन्छन् । अघिल्लो दिन जनम देश टेकेका उनीहरु शनिबार भीडभाड हुने काठमाण्डुको चोभारमा टहलिन आइपुग्छन् । बदाम चपाउँदै र पानी निल्दै उनीहरुको भोगाइ तित्राको जाँतेसँग ढिडो खाएझैं मनसन्तोक म खाइरहन्छु । नेपाली नियति मरुभूमिमा कसरी गोहो नबसाइ तप्प खसेर बििलंदो छ मेरो मथिङ्गलमा सपाट हुन थाल्छ ।ुसंघीय राज्य होु उनीहरु भन्दैछन्-ुसारजहाँ अबुधावी दुवई फुजेरा अजमान प्रान्तहरु सबै ठूला शहरमा लाख नेपाली कनिका छरिएझैं छन् । बितेको तीन बर्षमा उनीहरुले हेरे र मुख पनि फेरे । दुवइको अल सिरावी इक्विपमेन्टमा काम गरेका यी दुइको बुझाइ ुविदेशमा विदेशी कामदारको विजोग होइन ुकन्तविजोगु छ ।ु ुत्यहाँ नेपाली त सिङ र पुच्छर लगाएर पो हिड्छन् त !ु उनीहरुलाई कोट्याएपछि त्यहाँ भएका÷गएका नेपालीको गन्ध घ्याम्पोको बिर्को खोले झैं हुन्छ । ुकानमा नाकमा र नाइटोमा समेत मुन्द्रो लगाएर हिड्छन् ।ु विदेशीको अक्कल लाउन नेपालीको नक्कल पनि काफी छ । बरदुबइमा नेपाली चोक छ र धेरै नेपाली प्रायः विदाको दिन ुप्रुाइडे मिटु गर्छन् । पार्क चौक र विचहरुमा नेपाली चिनिन्छन् । ुनेपाली महिला कामदारको कुरा नगरौं भो ु उनीहरु पीडा र बेदना बोल्नै मानिरहेका छैनन्-ुसबै हाउस मेड कर्मचारी हुन् । फोनमा र कति त सडकमै रोएर हिडेका छन् ।ु उनीहरुका अनुसार त्यहाँ गएका कोही पनि महिला केही गरी यौन शोषणमा पारिएका हुन्छन् । ुहन्ड्रेड पसे्रन्ट् ।ु उनीहरुको ठोकुवा छ-ुअरेबिकहरुले विदेशी महिलालाई भोग्नुसम्म भोगिरहेका छन् । उनीहरु कामनै गर्छन्-ुकोही महिला विदेशमा घरायसी कामदार नबनुन् ।ु अरेबिक समाजमा पाहुनाको सत्कार गर्न उसलाई कन्यासँग सुताउनु सम्मान हुने भएकाले पनि नेपाली महिला धेरै थरिको शिकार भइरहेका छन् । उनीहरु आउँदाआउँदै झापाकी एक महिलाको ज्यान गएको सुन्दै थिए । त्यहाँ पुगेका धेरै महिला आफ्नो भविष्यको पिरलोमा हुन्छन् । कतिले त ुदाइ बिहे गरौंु नै भन्छन् । ुफिरेपछि केटा नपाइन सक्छ बरु घरमा स्वास्नी भए पनि हुन्छ मिलाएर राख्नु ।ु उनीहरु जस्ताको तस्तै भन्दैछन्-ुदिदी बहिनीको विलापले मन कुडिन्छ सर् ।ुुगइन्छ नि किन नजानु ु उनीहरु अब आफ्नो कुरा गर्दैछन्-ुस्वास्नीलाई मात्र सम्झेर कति बस्ने ु उनीहरुका अनुसार त्यहाँका प्रतिष्ठित शहरहरु सबैमा यौन व्यावसाय उल्लेख्य हुन्छ । फिलिपिनो र चाइनिजहरु बजारमा बहुत चल्ती लाग्छन् । ुएक खेपमा कम्तीमा पचास र सयसम्म ।ु बजार भाउको उनीहरु कुरा गर्दैछन्-ुत्यहाँको दिराम एक रुपैयाँ बराबर यहाँ नेपाली मुद्रा बीस रुपैयाँ हुन्छ ।ु उनीहरु फेरि अर्को ठोकुवा गर्छन्-ुएक से एक नेपाली केटाहरु तिर्खा मेटाउन जान्छन् ।ु ुज्यानै गतिलो तिनेरुको सुरुमा त डर लाग्ने गाँठे ।ु विदेशी कामदार भएर गएका महिला त्यहाँ कति त यौनकर्मी भएरै फस्टाएका छन् । ुएकचोटि गएपछि उनीहरुको कल आइरहन्छ ।ु किन ढाँट्थे उनीहरुले यी दुइ दुबई ओपन वीच पनि गएका छन् त्यहाँ विदेशीहरु समुद्रको किनारमा नाङ्गै रमाउँछन् र त्यही गर्ने जति बाँकी नराखेर गर्छन् । उनीहरुका अनुसार त्यहाँ जान चाहनेले आफु पनि नाङ्गै भएपछि मात्र पुलिसले अनुमति दिन्छ । नत्र पताकापरिचय पत्र खोसेर हैरान पार्छ । नाङ्गेहरुको रमिता हेर्न मात्र पाइदैन त्यहाँ ।अरबिक देशमा उनीहरुले देखेको मरुभूमि विकास भने अचम्मकै छ । न जाम न प्रदुषण । सडकमा बाटो काट्नेलाई ५ सय जरिवाना । रोडमाथिको लिकबाट रेल सरर । आकाशै छुने घरहरु । कनिका पनि आयातै गर्नुपर्ने र पनि सिन्कोको अभाव छैन । एक विरुवालाई एक धारा अनिवार्य । प्रतीक्षालयमा समेत एअर कण्डिसनिङ्ग । ुकति विकास कति ु उनीहरु तर्क गर्छन्-ुनेपालमा सबै छ तर केही छैन ।ुउनीहरुले त्यहाँ भ्रष्टाचारको गन्ध पाएनन् । धेरै नेपालीले मालिकलाई गोर्खे मुक्की हान्छन् तर प्रहरीले घुस खादैन र मालिकलाई उल्टै हकार्छ-ु शोषण गरिस् होला फेरि हान्लान् ।ुम गम्छु अब । विदेशी श्रम बजारमा नेपालीहरुको पीडामयी व्यथा कहिले अन्त नहुने सत्य झै भएको छ । दिल्लीमा मात्र विदेश उड्न लागेका ५ बढी नेपाली महिला जेलमा थुनिएका छन् । कतार नेपाली समाजले मात्र भर्खरै नेपाल सरकारलाई कतारमा नेपाली कामदारको असृुरक्षा भइरहेको भन्दै कामदार नपठाउन आग्रह गरेको छ । साउदी अरेबियामा विदेशी कामदारले अत्यन्त शोषण भएको भन्दै त्यहाँ भर्खर प्रदर्शन गरेका छन् । अफगानिस्तानमा थुनिएका नेपाली भर्खर रिहा गरिदैंछन् । नेपालीहरुको अवस्था सबैतिर यति बिकराल छ कि कसैको अनुमान भन्दा बढी उनीहरुले सास्ती पाइरहेका छन् । यसलाई ब्यस्थित बनाउन सरकार केही सोच्दैन र विदेशका कामदार नेपाली सँधै सरकारको सत्तो सराप गरिरहेका हुन्छन्-ुसाले सरकार नामर्द नभएको भए यहाँ किन दुःख पाइन्थ्यो यसरी ुुतोरी लाउरेको कथा त्यस्तै है सर् !ु उनीहरु टुङग्याउनीमा आइपुग्दैछन् । ुस्याङजामा त विदेश देखि आउने श्रीमान सँग कण्डम नराखी त महिलाहरु सम्पर्क नगर्ने अभियानमा छन् नि !ु मैलै यस्तो सम्झाउँदा उनीहरु झस्किए-ुआम्मै हो र ु तीन वर्षपछि परिवार भेट्दै गरेका उनीहरु सशंकित छन्-ुबुढीले चर्को पार्ला क्या हो ु०६५ पुस १७ काठमाँडौ ।